PhuHop.comPhù Hợp
Tổ hợp khối B, khối C học ngành gì

Khối B không học y thì học gì: năm hướng từ nông lâm đến công nghệ sinh học

Năm hướng cho học sinh Toán – Hoá – Sinh không theo y dược: nông lâm, thú y và thuỷ sản, môi trường, thực phẩm, công nghệ sinh học. Ai hợp, học thế nào.

Young Vietnamese agriculture student kneeling in a rice field in Đồng Tháp, measuring rice plants with a ruler, wide shot from low angle, face hidden by a conical hat, golden afternoon

Học sinh khối B (Toán – Hoá – Sinh) không theo y dược thường có năm hướng ngành rộng: nông – lâm (nông học, bảo vệ thực vật, lâm học), thú y – chăn nuôi – thuỷ sản, môi trường, công nghệ thực phẩm, và công nghệ sinh học; bên cạnh đó là sư phạm Sinh, Hoá. Các ngành này thường xét B00 và nhiều trường xét thêm A00, B08 hay D07; mỗi trường quy định riêng.

Nhiều học sinh coi các ngành này là "phương án hai" nếu không đỗ y. Cách nhìn đó làm hại cả người học lẫn ngành. Mỗi hướng có kiểu công việc, môi trường làm việc và kiểu người hợp riêng. Bài này giúp bạn nhìn từng hướng như một lựa chọn thật, để nếu chọn thì chọn vì thích chứ không vì trượt.

Nông – lâm: làm việc với cây trồng, đất và rừng

Học gì. Sinh lý thực vật, đất và dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật, giống cây, kỹ thuật canh tác; ngành lâm thêm sinh thái rừng, quản lý tài nguyên rừng. Hoá học xuất hiện ở phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; Sinh xuất hiện khắp nơi.

Làm ở đâu. Trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp giống và vật tư nông nghiệp, trung tâm khuyến nông, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý. Thời gian ngoài đồng, ngoài rừng chiếm phần đáng kể.

Ai hợp. Người thích thấy kết quả bằng mắt (cây lớn, vụ mùa), chịu được nắng mưa, thích giải quyết vấn đề thực tế. Trong mô hình Holland, nhóm Thực tế (R) và Nghiên cứu (I) hay gặp ở đây; đó chỉ là gợi ý xu hướng.

Tổ hợp hay gặp. Các ngành nông – lâm thường xét B00, nhiều trường mở thêm A00, B03 hoặc tổ hợp có tiếng Anh. Vì Toán và Văn là môn thi bắt buộc, học sinh chỉ chọn Sinh cũng có B03, nên đây là nhóm ngành mà học sinh không mạnh Hoá vẫn có thể tìm được cửa vào, tuỳ trường. Cách ghép cụ thể, bạn tra đề án năm hiện hành.

Một điều ít người biết. Nông nghiệp hiện nay dùng nhiều dữ liệu: cảm biến độ ẩm, ảnh chụp từ thiết bị bay, phân tích đất. Người học nông lâm có kỹ năng máy tính và tiếng Anh sẽ có thêm hướng đi.

Thú y, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản

Thú y là ngành hay bị bỏ quên trong danh sách ngành khối B, dù chương trình có nhiều điểm gần với y: giải phẫu, sinh lý, dược lý, vi sinh, bệnh học, nhưng trên động vật. Sinh viên thú y học chẩn đoán và điều trị cho vật nuôi, phòng dịch cho đàn gia súc, gia cầm, kiểm soát an toàn thực phẩm có nguồn gốc động vật. Công việc có thể ở phòng khám thú cưng tại đô thị, ở trang trại chăn nuôi lớn, hay ở cơ quan thú y.

Chăn nuôi tập trung vào dinh dưỡng, giống, quản lý đàn; nuôi trồng thuỷ sản tập trung vào tôm, cá, nhuyễn thể: chất lượng nước, dịch bệnh, thức ăn. Những vùng nuôi thuỷ sản lớn như An Giang, Cà Mau, Vĩnh Long là nơi nhiều sinh viên ngành này thực tập.

Ai hợp: người thương động vật nhưng không chỉ dừng ở cảm xúc, chịu được mùi chuồng trại, nước ao, chấp nhận đi xa. Một lưu ý: thú y đôi khi phải làm những việc nặng nề về cảm xúc như xử lý vật nuôi bệnh nặng. Nên tìm hiểu kỹ, nếu được thì xin quan sát một buổi ở phòng khám hoặc trang trại trước khi chọn.

Về tổ hợp, thú y và chăn nuôi thường xét B00, nhiều trường thêm A00 hoặc tổ hợp khác; nuôi trồng thuỷ sản cũng tương tự. Mỗi trường quy định riêng, nên bạn đọc đề án của chính trường mình nhắm thay vì dựa vào bảng tổng hợp cũ.

Môi trường: đo, đánh giá và xử lý

Nhóm ngành môi trường gồm khoa học môi trường (tìm hiểu, đánh giá), kỹ thuật môi trường (thiết kế, vận hành hệ thống xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn) và quản lý tài nguyên – môi trường (chính sách, quy hoạch, giám sát). Hoá học dùng nhiều trong phân tích mẫu nước, đất, không khí; Sinh dùng trong sinh thái, xử lý sinh học.

Công việc gồm lấy mẫu ngoài thực địa, phân tích trong phòng thí nghiệm, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, vận hành trạm xử lý ở nhà máy, khu công nghiệp. Ngành môi trường thường xét cả A00 lẫn B00 vì kỹ thuật môi trường cần nền Toán – Lý cho tính toán thiết kế.

Ai hợp: người quan tâm đến chất lượng sống của cộng đồng, chịu được việc lặp lại nhiều lần quy trình đo đạc cho chính xác, và có kiên nhẫn với giấy tờ, báo cáo. Hướng kỹ thuật hợp với người thích tính toán thiết kế; hướng quản lý hợp với người thích làm việc với văn bản và con người. Đừng chọn ngành này chỉ vì "nghe có ý nghĩa"; ý nghĩa đến từ những công việc cụ thể đôi khi khá khô khan.

Công nghệ thực phẩm và công nghệ sinh học: giống và khác

Hai ngành hay bị nhầm vì cùng dùng vi sinh, hoá sinh và cùng làm nhiều trong phòng thí nghiệm. Bảng so sánh ở mức chung; chương trình cụ thể tuỳ trường.

Khía cạnhCông nghệ thực phẩmCông nghệ sinh học
Câu hỏi trung tâmLàm sao chế biến, bảo quản thực phẩm an toàn, ổn định chất lượngLàm sao dùng sinh vật, tế bào, phân tử sinh học để tạo sản phẩm hoặc giải pháp
Môn nặngHoá thực phẩm, vi sinh thực phẩm, kỹ thuật quá trìnhSinh học phân tử, di truyền, vi sinh, hoá sinh
Nơi làm việcNhà máy chế biến, phòng kiểm nghiệm, bộ phận đảm bảo chất lượngPhòng thí nghiệm nghiên cứu, doanh nghiệp giống, dược, môi trường, nông nghiệp
Tổ hợp hay gặpA00, B00, D07B00, A00, B08, A02
Kiểu người hợpThích quy trình, kiểm soát, tiêu chuẩnThích tìm hiểu cơ chế, chịu được thí nghiệm thất bại nhiều lần

Một hiểu lầm hay gặp: công nghệ sinh học là ngành "tương lai" nên dễ có việc. Thực tế, nhiều vị trí trong ngành đòi bằng cấp cao, kỹ năng tiếng Anh và kinh nghiệm phòng thí nghiệm. Bạn nên tìm hiểu kỹ hướng đi sau tốt nghiệp ở chính trường mình nhắm, thay vì dựa vào những lời quảng bá chung chung.

Sư phạm Sinh, Hoá và Khoa học tự nhiên

Với chương trình giáo dục phổ thông 2018, ở bậc trung học cơ sở có môn Khoa học tự nhiên tích hợp Lý, Hoá, Sinh. Một số trường sư phạm đã mở ngành sư phạm Khoa học tự nhiên để đào tạo giáo viên dạy môn này, bên cạnh các ngành sư phạm Sinh học, sư phạm Hoá học truyền thống. Các ngành này thường xét B00, A00 và một số tổ hợp khác, mỗi trường quy định riêng.

Nhóm đào tạo giáo viên cũng chịu ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ công bố, và có chính sách hỗ trợ sinh viên sư phạm kèm nghĩa vụ công tác theo văn bản hiện hành. Chi tiết bạn tra văn bản mới nhất vì chính sách có thể điều chỉnh.

Ai hợp: người thích giải thích cho người khác hiểu, kiên nhẫn với học sinh, thấy vui khi người khác tiến bộ. Nếu bạn hay được bạn bè nhờ giảng bài Sinh, Hoá và thấy việc đó không mệt mà thú vị, đây là dấu hiệu đáng để ý. Trong Holland, đây thường là sự kết hợp của nhóm Xã hội (S) với Nghiên cứu (I).

Thử trước khi chọn: bốn cách không tốn nhiều

Ngành ngoài y ít được nói đến ở trường phổ thông, nên học sinh thường chọn dựa trên tên gọi. Những cách dưới đây giúp bạn có trải nghiệm thật trước khi quyết định.

  1. Tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh của các trường nông lâm, môi trường, công nghệ; hỏi trực tiếp sinh viên năm hai, năm ba về một tuần học của họ.
  2. Xin đi theo người quen làm ở trang trại, phòng khám thú y, nhà máy chế biến, trạm quan trắc một buổi để quan sát.
  3. Làm một thí nghiệm nhỏ ở nhà hoặc ở câu lạc bộ khoa học của trường: ủ sữa chua, theo dõi nảy mầm hạt, đo độ đục của nước. Để ý xem bạn có thích việc ghi chép, lặp lại không.
  4. Đọc chương trình đào tạo của ngành trên trang tuyển sinh của trường, đánh dấu những môn bạn thấy hứng thú và những môn bạn thấy ngại.

Nếu sau bốn việc này bạn thấy hào hứng hơn, đó là căn cứ thật. Nếu thấy ngại, cũng là thông tin quý: bạn tránh được một quyết định chọn ngành chỉ vì "khối B thì học cái này".

Năm câu hỏi giúp chọn giữa các hướng ngoài y

Bạn muốn làm việc với cây, với động vật, hay với vi sinh vật và phân tử? Câu hỏi này gần như chia đôi danh sách. Cây thì nghiêng về nông – lâm, động vật thì thú y, chăn nuôi, thuỷ sản, còn vi sinh vật và phân tử thì công nghệ thực phẩm, công nghệ sinh học.

Bạn thích ở ngoài trời hay trong phòng thí nghiệm? Nông lâm, thuỷ sản, môi trường có nhiều thực địa. Công nghệ sinh học, kiểm nghiệm thực phẩm thường ở trong phòng thí nghiệm. Không ngành nào hoàn toàn một phía, nhưng tỷ lệ khác nhau rõ.

Bạn thích tạo ra sản phẩm hay tìm hiểu cơ chế? Người thích sản phẩm cụ thể, quy trình ổn định thường hợp công nghệ thực phẩm, kỹ thuật môi trường. Người thích hỏi "vì sao" và chấp nhận câu trả lời đến chậm thường hợp nghiên cứu sinh học.

Bạn sẵn lòng làm việc xa thành phố không? Nhiều công việc nông nghiệp, thuỷ sản, lâm nghiệp gắn với vùng sản xuất như đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, trung du phía Bắc. Hãy thành thật với mình về điều này.

Gia đình bạn có gắn với nghề nào trong số này không? Lớn lên bên vườn cây, ao cá hay trang trại là lợi thế: bạn hiểu thực tế và có nơi thực tập. Nhưng cũng đừng chọn chỉ vì "nhà có sẵn"; hỏi xem bạn có thật sự muốn đi tiếp con đường đó không.

Câu hỏi thường gặp

Ngành thú y có phải xét khối B không?

Thú y thường xét B00, nhiều trường xét thêm A00 hoặc tổ hợp khác. Danh sách tổ hợp cụ thể do mỗi trường quy định trong đề án tuyển sinh năm hiện hành. Chương trình thú y có nhiều môn gần với y khoa nên nền Sinh và Hoá đều quan trọng.

Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm nên chọn ngành nào?

Nếu bạn thích quy trình, kiểm soát chất lượng, sản phẩm cụ thể, công nghệ thực phẩm có thể hợp hơn. Nếu bạn thích tìm hiểu cơ chế sinh học, chịu được nghiên cứu dài, công nghệ sinh học có thể hợp hơn. Hãy đọc chương trình đào tạo của cả hai ở trường bạn nhắm.

Học ngành môi trường có cần giỏi Toán không?

Hướng kỹ thuật môi trường cần Toán và Lý khá để tính toán thiết kế hệ thống xử lý. Hướng khoa học và quản lý dùng Hoá, Sinh và kỹ năng viết báo cáo nhiều hơn. Vì vậy ngành môi trường thường xét cả A00 lẫn B00 ở nhiều trường.

Khối B học nông nghiệp có phải làm ruộng không?

Sinh viên nông học có thực tập ngoài đồng, nhưng công việc sau này đa dạng: nghiên cứu giống, tư vấn kỹ thuật, kiểm định chất lượng, quản lý trang trại, kinh doanh vật tư. Điều chắc chắn là bạn sẽ dành thời gian ngoài trời nhiều hơn các ngành văn phòng.

Có nên chọn ngành ngoài y làm nguyện vọng dự phòng không?

Chỉ nên nếu bạn sẵn lòng học ngành đó. Nguyện vọng dự phòng mà bạn không thích có thể dẫn tới bốn năm học chán nản. Hãy tìm hiểu các ngành ngoài y như những lựa chọn thật và chỉ đưa vào danh sách những ngành bạn thấy mình gắn bó được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138