Các ngành sư phạm thường xét tổ hợp C00 (Văn – Sử – Địa) gồm sư phạm Ngữ văn, sư phạm Lịch sử, sư phạm Địa lý, sư phạm Lịch sử và Địa lý, giáo dục chính trị, giáo dục công dân, và ở một số trường là giáo dục tiểu học. Mỗi trường quy định riêng tổ hợp cho từng ngành; nhiều nơi xét thêm D01, D14, D15 hoặc các tổ hợp có Toán. Vì là nhóm ngành đào tạo giáo viên, các ngành này chịu ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố hằng năm.
Sư phạm là hướng tự nhiên của nhiều học sinh khối C, nhưng điểm Văn – Sử – Địa cao mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là bạn có muốn đứng lớp mỗi ngày, có kiên nhẫn với học trò, có chịu được nhịp làm việc của nghề giáo hay không. Bài này đi qua cả hai nửa: những gì cần biết về xét tuyển và những cách thử nghề trước khi đặt nguyện vọng.
Ngành sư phạm hay gặp C00 và người học sẽ dạy gì
Bảng dưới là nhận định phổ biến; tên ngành, tổ hợp và đối tượng dạy có thể khác nhau giữa các trường.
| Ngành | Dạy môn gì, cấp nào | Tổ hợp hay gặp ngoài C00 | Điều nên để ý |
|---|---|---|---|
| Sư phạm Ngữ văn | Ngữ văn ở trung học cơ sở và phổ thông | D01, D14, D15 | Một số nơi nhân hệ số môn Văn |
| Sư phạm Lịch sử | Lịch sử ở phổ thông; phần Lịch sử của môn tích hợp ở trung học cơ sở | D14, C03 | Lịch sử là môn bắt buộc ở bậc phổ thông theo chương trình 2018 |
| Sư phạm Địa lý | Địa lý ở phổ thông | D15, C04, A00 ở một số nơi | Cần kỹ năng đọc số liệu, bản đồ |
| Sư phạm Lịch sử và Địa lý | Môn Lịch sử và Địa lý tích hợp ở trung học cơ sở | Tuỳ trường | Ngành mới mở ở một số trường theo chương trình 2018 |
| Giáo dục chính trị, giáo dục công dân | Môn Giáo dục công dân, Giáo dục kinh tế và pháp luật | D01, các tổ hợp có môn này | Đọc kỹ tên môn trong tổ hợp mới |
| Giáo dục tiểu học | Dạy nhiều môn ở tiểu học | Thường có tổ hợp có Toán như A00, D01, C03, C04 | Cần dạy cả Toán lẫn Tiếng Việt |
Giáo dục mầm non cũng là ngành sư phạm nhiều học sinh khối C quan tâm, nhưng thường xét kèm môn năng khiếu (hát, kể chuyện, đọc diễn cảm…) theo quy định riêng của từng trường. Đây là ngành nên đọc riêng đề án, vì cách tổ chức thi năng khiếu mỗi nơi một khác.
Ngưỡng đầu vào và điều kiện học lực của nhóm sư phạm
Nhóm ngành đào tạo giáo viên là một trong hai nhóm (cùng nhóm sức khoẻ có chứng chỉ hành nghề) mà Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào. Với phương thức dùng điểm thi tốt nghiệp, trường không được xét dưới ngưỡng này. Với phương thức xét học bạ, quy chế tuyển sinh có thể đặt thêm điều kiện về kết quả học tập hoặc xếp loại ở lớp 12. Mức cụ thể thay đổi theo năm nên trang này không nêu; bạn tra công bố của Bộ năm mình dự tuyển.
Ngưỡng không phải điểm chuẩn. Điểm chuẩn sư phạm ở mỗi trường, mỗi ngành do số thí sinh và chỉ tiêu quyết định, và khác nhau khá nhiều giữa các ngành, các vùng. Có ngành sư phạm thuộc nhóm cạnh tranh cao, có ngành ít người đăng ký hơn.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: chỉ tiêu sư phạm trong những năm gần đây gắn với nhu cầu giáo viên của địa phương và cơ chế đặt hàng đào tạo theo quy định hiện hành. Vì vậy số chỉ tiêu, thậm chí việc ngành có tuyển hay không, có thể thay đổi giữa các năm. Đọc đề án của đúng năm là bắt buộc.
Chính sách hỗ trợ sinh viên sư phạm và nghĩa vụ đi kèm
Sinh viên sư phạm có thể được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí và chi phí sinh hoạt trong thời gian học, theo nghị định hiện hành về chính sách cho sinh viên sư phạm. Đổi lại, người nhận hỗ trợ có nghĩa vụ công tác trong ngành giáo dục một thời gian nhất định sau khi tốt nghiệp; nếu không thực hiện, họ phải bồi hoàn khoản đã nhận theo quy định.
Trang này không nêu mức hỗ trợ hay thời gian nghĩa vụ cụ thể, vì văn bản có thể được sửa đổi và cách triển khai phụ thuộc vào từng trường, từng địa phương đặt hàng. Điều bạn cần làm là đọc văn bản mới nhất và hỏi phòng đào tạo của trường mình nhắm: ai được hỗ trợ, điều kiện duy trì là gì, trường hợp nào phải bồi hoàn.
Về mặt quyết định, chính sách hỗ trợ là một yếu tố thật với nhiều gia đình. Nhưng đừng để nó là lý do duy nhất. Nếu bạn vào sư phạm chỉ vì được hỗ trợ, rồi sau bốn năm không muốn đứng lớp, nghĩa vụ đi kèm sẽ trở thành gánh nặng. Hãy dùng chính sách như một điểm cộng cho lựa chọn bạn đã muốn, không phải như lý do để chọn.
Đơn môn hay liên môn: sư phạm Lịch sử và Địa lý
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đưa vào trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lý, gồm hai phân môn trong một môn học. Để đáp ứng, một số trường sư phạm đã mở ngành đào tạo giáo viên dạy môn tích hợp này, bên cạnh ngành sư phạm Lịch sử và sư phạm Địa lý truyền thống. Học sinh C00 vì vậy đứng trước một lựa chọn mới.
Ngành đơn môn đi sâu vào một lĩnh vực, phù hợp với người muốn dạy ở bậc phổ thông, nơi Lịch sử và Địa lý vẫn là hai môn riêng. Ngành liên môn đòi bạn nắm cả hai lĩnh vực ở mức đủ để dạy học sinh trung học cơ sở, và thiết kế bài học kết nối được hai phần.
Không có lựa chọn nào tốt hơn tuyệt đối. Nếu bạn thích cả Sử lẫn Địa và muốn dạy học sinh nhỏ tuổi hơn, liên môn có thể hợp. Nếu bạn say mê một môn và muốn đào sâu, đơn môn hợp hơn. Trước khi chọn, đọc chương trình đào tạo của cả hai ngành ở trường bạn nhắm, và hỏi về cơ hội dạy ở các cấp học khác nhau theo quy định chuẩn trình độ giáo viên hiện hành.
Một tuần của giáo viên: phần ít ai kể khi tư vấn chọn ngành
Khi nghĩ về nghề giáo, học sinh thường chỉ hình dung cảnh đứng lớp. Thực tế một tuần làm việc của giáo viên trung học gồm nhiều phần hơn thế. Có những tiết dạy trên lớp, nhưng trước mỗi tiết là thời gian soạn bài, chuẩn bị học liệu, nghĩ cách tổ chức hoạt động cho học sinh. Sau tiết dạy là chấm bài, nhận xét, ghi sổ, cập nhật hồ sơ chuyên môn.
Ngoài ra còn sinh hoạt tổ chuyên môn, dự giờ đồng nghiệp, bồi dưỡng thường xuyên, họp phụ huynh, tham gia các hoạt động của trường. Giáo viên chủ nhiệm còn theo dõi nề nếp, nắm hoàn cảnh từng học sinh, trao đổi với gia đình khi có chuyện. Những việc này không xuất hiện trong điểm Văn – Sử – Địa, nhưng chiếm phần lớn thời gian.
Biết trước điều này không làm nghề giáo kém hấp dẫn đi; nó giúp bạn chọn với hình dung đúng. Nhiều giáo viên nói phần thưởng của nghề nằm ở những khoảnh khắc nhỏ: một học sinh từng sợ môn Sử giờ xin mượn sách đọc thêm, một lớp từng ồn ào giờ biết tranh luận có trật tự. Nếu những khoảnh khắc đó khiến bạn thấy đáng, phần việc còn lại sẽ dễ chịu hơn.
Giáo viên khối C cần gì ngoài điểm Văn – Sử – Địa
Nói rõ, nói đủ to, nói có nhịp. Một tiết học là bốn mươi lăm phút bạn phải giữ sự chú ý của ba, bốn chục học sinh. Giọng nói và cách trình bày được rèn luyện, không phải bẩm sinh, nhưng bạn nên biết mình có ngại đứng trước đông người hay không.
Kiên nhẫn với người chưa hiểu. Người giỏi môn học đôi khi khó hiểu vì sao người khác không hiểu. Giáo viên tốt là người giải thích lại theo cách khác mà không mất kiên nhẫn.
Đọc rộng và cập nhật. Giáo viên Ngữ văn cần đọc nhiều văn bản ngoài sách; giáo viên Lịch sử, Địa lý cần theo dõi những thay đổi về tư liệu, số liệu, địa giới. Chẳng hạn từ giữa năm 2025, cả nước còn ba mươi tư tỉnh, thành; giáo viên Địa lý là người phải cập nhật trước tiên.
Làm việc với phụ huynh và đồng nghiệp. Nghề giáo không chỉ là đứng lớp: còn họp, viết hồ sơ, trao đổi với gia đình học sinh, sinh hoạt tổ chuyên môn. Người chỉ thích môn học mà không thích làm việc với người sẽ thấy phần này nặng.
Một gợi ý từ mô hình Holland. Người theo sư phạm thường có nhóm Xã hội (S) nổi bật, kèm Nghệ thuật (A) với Ngữ văn hay Nghiên cứu (I) với Lịch sử, Địa lý. Đó chỉ là gợi ý xu hướng, không phải điều kiện.
Thử làm giáo viên trước khi đặt nguyện vọng
Năm cách dưới đây có thể làm từ lớp 11, không tốn kém, và cho bạn trải nghiệm gần với nghề thật.
- Nhận kèm bài miễn phí cho một em lớp dưới trong hai tháng; ghi lại buổi nào bạn thấy vui, buổi nào bạn thấy bực.
- Xin thầy cô bộ môn cho bạn chuẩn bị và trình bày mười lăm phút một phần bài ôn tập trước lớp.
- Tham gia dạy học tình nguyện ở nhà văn hoá, lớp học tình thương hoặc câu lạc bộ thiếu nhi ở địa phương.
- Hỏi chuyện một giáo viên trẻ về năm đầu đi dạy: điều bất ngờ nhất, điều mệt nhất, điều giữ họ ở lại với nghề.
- Đọc chương trình đào tạo của ngành sư phạm bạn nhắm, chú ý thời gian thực tập sư phạm ở trường phổ thông.
Sau những việc này, bạn sẽ có câu trả lời thật cho câu hỏi "mình có thích dạy không" thay vì "mình có giỏi môn này không". Hai câu đó khác nhau, và câu đầu mới là câu quyết định bạn sống với nghề giáo thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Khối C00 có những ngành sư phạm nào?
Thường gặp là sư phạm Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Lịch sử và Địa lý, giáo dục chính trị, giáo dục công dân và ở một số trường là giáo dục tiểu học. Danh sách cụ thể và tổ hợp xét tuyển do mỗi trường quy định trong đề án tuyển sinh năm hiện hành.
Ngưỡng đầu vào sư phạm có giống điểm chuẩn không?
Không. Ngưỡng là mức tối thiểu do Bộ công bố cho nhóm ngành đào tạo giáo viên; điểm chuẩn do từng trường xác định và thường cao hơn ngưỡng. Cả hai thay đổi theo năm, nên bạn tra công bố chính thức của Bộ và của trường.
Học sư phạm có được miễn học phí không?
Sinh viên sư phạm có thể được hỗ trợ học phí và chi phí sinh hoạt theo nghị định hiện hành, kèm nghĩa vụ công tác trong ngành giáo dục sau tốt nghiệp, nếu không phải bồi hoàn. Điều kiện cụ thể bạn đọc văn bản mới nhất và hỏi trường mình nhắm.
Giáo dục tiểu học có xét khối C00 không?
Một số trường có xét, nhưng vì giáo viên tiểu học dạy cả Toán lẫn Tiếng Việt, nhiều nơi ưu tiên tổ hợp có Toán như C03, C04, D01 hay A00. Hãy đọc đề án năm hiện hành của từng trường, và giữ Toán ở mức khá nếu bạn nhắm ngành này.
Nên học sư phạm Lịch sử hay sư phạm Lịch sử và Địa lý?
Nếu bạn say mê Lịch sử và muốn dạy ở phổ thông, ngành đơn môn hợp hơn. Nếu bạn thích cả hai lĩnh vực và muốn dạy trung học cơ sở, ngành liên môn có thể hợp. Đọc chương trình đào tạo và hỏi trường về phạm vi dạy sau tốt nghiệp.
Không thích đứng trước đông người có học sư phạm được không?
Được, nếu bạn sẵn sàng rèn luyện. Nhiều giáo viên giỏi từng ngại nói trước lớp. Hãy thử trình bày ngắn trước lớp, dạy kèm một em nhỏ để xem cảm giác ngại có giảm dần không. Nếu nó không giảm sau nhiều lần thử, nên cân nhắc thêm.