Nhóm Nghiên cứu (chữ I, từ Investigative) gồm những người thích tìm hiểu vì sao một hiện tượng xảy ra, thích quan sát, phân tích, giải bài toán khó và kiểm chứng ý tưởng bằng dữ liệu. Các nhóm ngành thường hợp với họ là khoa học tự nhiên (Toán, Vật lí, Hoá học, Sinh học), y khoa và dược, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, các ngành kỹ thuật thiên về thiết kế và tính toán, kinh tế học, tâm lý học, cùng các ngành nghiên cứu xã hội.
Điều đặc biệt ở nhóm I là đường học thường dài và đòi hỏi kiên nhẫn: nhiều ngành cần học sau đại học mới làm đúng chuyên môn. Bài này giúp bạn nhận ra mình có thật sự nghiêng về I, xem các hướng ngành theo chữ thứ hai trong mã, hiểu kiểu môi trường người I thấy hợp, và những chỗ dễ chọn nhầm vì nhầm "học giỏi" với "thích nghiên cứu".
Người nhóm I thường có những dấu hiệu nào
Hay hỏi "vì sao" và không chịu dừng ở câu trả lời đầu tiên. Thầy giảng một định luật, bạn muốn biết nó được tìm ra thế nào, khi nào nó sai. Xem một đoạn phim tài liệu về vũ trụ, bạn tìm đọc thêm cả buổi tối.
Thích giải quyết vấn đề một mình, có thời gian suy nghĩ. Bài tập khó làm bạn hào hứng hơn là nản. Bạn thích ngồi yên với một câu hỏi cho đến khi hiểu, và hơi khó chịu khi bị giục chọn đáp án nhanh.
Tin vào bằng chứng hơn lời nói. Khi nghe một lời khuyên trên mạng, phản xạ của bạn là hỏi nguồn ở đâu, số liệu thế nào. Bạn dễ nghi ngờ những khẳng định quá chắc chắn.
Đọc nhiều thứ ngoài chương trình học. Không nhất thiết là sách khoa học; có thể là lịch sử, tâm lý, kinh tế. Điểm chung là bạn thích hiểu cơ chế bên dưới.
Ít quan tâm đến việc dẫn dắt hay bán hàng. Bạn có thể làm việc nhóm tốt, nhưng thường thích vai người tìm ra giải pháp hơn vai người đứng ra thuyết phục mọi người làm theo.
Các hướng ngành hợp với nhóm I, chia theo chữ thứ hai trong mã
Nhóm I rất rộng, nên chữ thứ hai trong mã Holland là cách tốt để thu hẹp. Bảng sau là gợi ý thường gặp, không phải danh sách khép kín. Cột tổ hợp nêu tổ hợp truyền thống phổ biến; trường nào dùng tổ hợp nào là do trường quy định, cần tra đề án năm hiện hành.
| Mã thường gặp | Hướng ngành | Ví dụ ngành | Tổ hợp thường gặp |
|---|---|---|---|
| IR | Kỹ thuật thiên tính toán, khoa học ứng dụng | Kỹ thuật vật liệu, cơ kỹ thuật, kỹ thuật hoá học, công nghệ sinh học | A00, A01, B00 |
| IC | Dữ liệu, tính toán, kiểm định | Khoa học dữ liệu, thống kê, toán ứng dụng, khoa học máy tính | A00, A01, D07 |
| IS | Y tế và khoa học về con người | Y khoa, dược học, y tế công cộng, tâm lý học | B00 cho y dược; tâm lý học có thể dùng B00, C00, D01 tuỳ trường |
| IA | Nghiên cứu có yếu tố sáng tạo | Kiến trúc, thiết kế trải nghiệm người dùng, khảo cổ, ngôn ngữ học | V00 cho kiến trúc; C00, D01, D14 cho ngành xã hội – nhân văn |
| IE | Phân tích để ra quyết định | Kinh tế học, phân tích kinh doanh, kinh tế lượng, tài chính định lượng | A00, A01, D01 |
Với ngành y khoa và dược, nhóm I là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Y khoa còn đòi hỏi S rất rõ, vì phần lớn thời gian là làm việc với người bệnh. Dược học thì có phần C đáng kể ở khâu quy trình, kiểm nghiệm, quản lý thuốc. Một người I thuần, ít S, nên tìm hiểu thêm các ngành y sinh, xét nghiệm, nghiên cứu dược trước khi quyết định học y đa khoa.
Môi trường làm việc kiểu I và đường học dài
Môi trường nghiên cứu theo nghĩa của Holland là nơi coi trọng sự chính xác, tư duy phản biện, và cho phép người ta dành nhiều thời gian cho một vấn đề. Đó có thể là phòng thí nghiệm, nhóm phân tích dữ liệu của một doanh nghiệp, khoa lâm sàng, viện nghiên cứu, bộ phận nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Người I thường thấy khó chịu ở nơi làm việc chạy theo cảm tính, quyết định không dựa vào số liệu, hay đòi kết quả nhanh mà bỏ qua kiểm chứng.
Đi kèm là một thực tế: nhiều ngành I có đường học dài. Học y khoa mất nhiều năm hơn các ngành khác rồi còn thời gian đào tạo chuyên khoa. Muốn làm nghiên cứu khoa học cơ bản đúng nghĩa thường phải học thạc sĩ, tiến sĩ. Ngành khoa học dữ liệu đi làm sớm được nhưng phải tự học liên tục vì công cụ thay đổi.
Vì thế, khi gia đình bàn chọn ngành cho một học sinh nhóm I, câu hỏi về tài chính và thời gian phải được đặt lên bàn ngay từ đầu. Không phải để chặn lại, mà để chuẩn bị: tìm hiểu học bổng, các chương trình vừa học vừa làm trợ giảng, các hướng đi làm sớm ở mảng ứng dụng rồi học tiếp sau.
Những ngành ít ai nghĩ tới nhưng hợp với người nhóm I
Nhiều học sinh nhóm I chỉ nghĩ tới y, dược hoặc công nghệ thông tin. Thực ra có không ít ngành khác cần đúng kiểu tư duy hay hỏi vì sao và kiểm chứng.
- Kỹ thuật môi trường, khoa học môi trường: đo đạc, phân tích mẫu nước, đất, không khí, đánh giá tác động.
- Khí tượng thuỷ văn, hải dương học: mô hình hoá thời tiết, dòng chảy, biến đổi khí hậu.
- Kiểm định, đảm bảo chất lượng: trong thực phẩm, dược phẩm, vật liệu; công việc là tìm chỗ sai trước khi sản phẩm ra thị trường.
- Ngôn ngữ học: nghiên cứu cấu trúc ngôn ngữ, khác với học ngoại ngữ để giao tiếp; hợp với IA.
- Khảo cổ học, nghiên cứu lịch sử: lần theo bằng chứng vật chất và văn bản để dựng lại quá khứ.
- An toàn thông tin: phân tích lỗ hổng, điều tra sự cố, hợp với người I có thêm C.
- Báo chí điều tra, phân tích chính sách: dùng tư duy nghiên cứu cho đề tài xã hội; hợp với I đi cùng A hoặc E.
Khi đọc chương trình đào tạo của những ngành này, chú ý các học phần phương pháp nghiên cứu, thống kê, thí nghiệm, đồ án. Tỷ lệ các học phần ấy càng lớn thì ngành càng mang màu I.
Nhầm "học giỏi" với "thích nghiên cứu": chỗ dễ chọn sai nhất
Nhiều học sinh điểm cao các môn tự nhiên được mặc định là hợp nhóm I và được khuyên vào y hoặc khoa học. Nhưng học giỏi là chuyện năng lực, còn Holland đo sở thích. Có bạn giải Toán rất nhanh nhưng chán ngấy khi phải ngồi một mình với một câu hỏi không có đáp án sẵn. Bạn ấy có thể hợp với các ngành E hoặc C dùng Toán làm công cụ, như tài chính hay quản trị vận hành, hơn là nghiên cứu.
Ngược lại, có bạn điểm số trung bình nhưng tò mò không giới hạn, tự làm thí nghiệm ở nhà, đọc tài liệu tiếng Anh về chủ đề mình thích. Đó là dấu hiệu I thật. Năng lực học có thể cải thiện nếu có động lực, còn động lực thì khó tạo ra từ bên ngoài.
Một cách tự kiểm đơn giản: nhớ lại lần gần nhất bạn mất cả buổi vì một câu hỏi không ai bắt bạn trả lời. Đó là câu hỏi gì? Bạn đã tìm hiểu bằng cách nào? Nếu bạn khó nhớ ra lần nào như vậy, kết quả I cao trong trắc nghiệm có thể đến từ thói quen chọn đáp án "nghe có vẻ thông minh". Không ai chấm điểm bạn ở đây; câu trả lời thật chỉ có ích cho chính bạn.
Thử nghiệm nhỏ để kiểm chứng mình có thật sự là nhóm I
Người nhóm I tin vào bằng chứng, vậy thì hãy áp dụng chính cách đó cho kết quả trắc nghiệm của mình. Dưới đây là một kế hoạch bốn tuần, làm được ngay trong năm lớp 11 hoặc đầu lớp 12 mà không tốn kém.
- Tuần một: chọn một câu hỏi thật sự làm bạn tò mò, ví dụ vì sao nước sông ở quê đục hơn mùa mưa, rồi viết nó ra một trang vở.
- Tuần hai: tìm ba nguồn khác nhau nói về câu hỏi đó (sách giáo khoa, sách tham khảo ở thư viện, bài giảng của thầy cô) và ghi lại chỗ các nguồn nói khác nhau.
- Tuần ba: tự làm một quan sát hoặc thí nghiệm nhỏ an toàn, chẳng hạn lấy hai cốc nước ở hai thời điểm để so độ trong, ghi chép đều đặn.
- Tuần bốn: viết một trang kết luận, kể cả chỗ chưa trả lời được, rồi nhờ thầy cô bộ môn đọc và hỏi lại bạn vài câu.
- Tự hỏi sau bốn tuần: phần nào làm bạn hào hứng nhất, phần nào làm bạn chán nhất. Nếu phần tìm hiểu và kiểm chứng là phần vui nhất, chữ I trong mã của bạn có cơ sở.
Nếu dùng chatbot AI để tìm tài liệu cho kế hoạch này, hãy coi câu trả lời của nó là một nguồn cần kiểm chứng như mọi nguồn khác, không phải đáp án cuối cùng. Thói quen kiểm lại ấy cũng chính là phẩm chất mà mọi ngành nhóm I cần.
Từ nhóm I đến tổ hợp môn: ghép hai công cụ cho đúng
Sau khi biết mình nghiêng về I, bước tiếp theo là kiểm tra tổ hợp môn. Ngành I thường xét tổ hợp có Toán và ít nhất một môn khoa học tự nhiên: A00 (Toán–Lý–Hoá), A01 (Toán–Lý–Anh), B00 (Toán–Hoá–Sinh), D07 (Toán–Hoá–Anh). Ngành I về xã hội và nhân văn như tâm lý học, ngôn ngữ học, khảo cổ thì có thể xét C00 (Văn–Sử–Địa), D01 (Văn–Toán–Anh) hoặc D14 (Văn–Sử–Anh). Mỗi trường chọn tổ hợp riêng cho từng ngành, có trường kết hợp thêm đánh giá năng lực hoặc học bạ, nên đề án tuyển sinh năm hiện hành là nguồn duy nhất đáng tin.
Với học sinh đang ở lớp 10, lớp 11 theo chương trình mới, môn lựa chọn đã quyết định một phần tổ hợp bạn có thể dự thi. Nếu bạn nghiêng về I và nghĩ tới y dược, việc chọn Hoá học và Sinh học ngay từ lớp 10 giữ cho cửa đó mở. Nếu nghĩ tới khoa học máy tính hay kỹ thuật, Vật lí là môn nên giữ. Phần chi tiết về chọn môn có bài riêng trong danh mục môn mới của trang.
Ví dụ giả định: một bạn mã ISC, thích Sinh học, hay giúp bạn bè ôn bài, kiên nhẫn với việc lặp lại. Hai hướng đáng xem là dược học và xét nghiệm y học, đều thường xét B00. Bạn nên đọc kỹ chương trình hai ngành, đi tham quan nếu được, rồi quyết dựa trên điều mình hình dung về một ngày làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Mã Holland bắt đầu bằng I có bắt buộc phải theo ngành khoa học tự nhiên không?
Không. Nhóm I là thích tìm hiểu, phân tích, kiểm chứng, và điều đó đúng với cả kinh tế học, tâm lý học, ngôn ngữ học, lịch sử. Chữ thứ hai, thứ ba trong mã và môn học bạn mạnh sẽ cho biết nên đi về phía tự nhiên hay xã hội.
Người nhóm I hướng nội có làm bác sĩ được không?
Được, nhưng nên biết trước rằng bác sĩ lâm sàng tiếp xúc người bệnh và gia đình liên tục. Nếu bạn thấy việc đó quá sức, các hướng y học cận lâm sàng như xét nghiệm, giải phẫu bệnh, chẩn đoán hình ảnh, hay nghiên cứu y sinh có nhịp làm việc phù hợp hơn với người ít muốn giao tiếp.
Kết quả I cao nhưng điểm Toán của em chỉ trung bình thì sao?
Điểm số và sở thích là hai thứ khác nhau. Nếu bạn thật sự tò mò và chịu đào sâu, có nhiều ngành I không quá nặng Toán như tâm lý học, khảo cổ, ngôn ngữ học, sinh học. Còn nếu muốn theo ngành nặng Toán, hãy cho mình một học kỳ cố gắng có kế hoạch rồi đánh giá lại.
Ngành khoa học dữ liệu hợp với mã Holland nào?
Thường là I đi cùng C: thích tìm quy luật trong số liệu và chịu được việc làm sạch dữ liệu tỉ mỉ. Người có thêm E sẽ thích phần dùng kết quả phân tích để tư vấn quyết định kinh doanh. Tổ hợp hay gặp là A00, A01, D07, nhưng mỗi trường quy định riêng.
Nhóm I có nên chọn ngành theo xu hướng như trí tuệ nhân tạo không?
Chọn vì xu hướng dễ khiến bạn hụt hẫng khi xu hướng đổi. Hãy hỏi mình có thích phần nền tảng của ngành không: toán, xác suất, lập trình, đọc tài liệu khoa học. Nếu thích phần nền, bạn sẽ theo được dù công nghệ thay đổi thế nào.