Nhóm Quản lý (chữ E, từ Enterprising; có tài liệu dịch là nhóm Dám nghĩ dám làm hoặc Thuyết phục) gồm những người thích dẫn dắt, thuyết phục, tổ chức người khác làm việc, ra quyết định và chịu được rủi ro để đạt mục tiêu. Các nhóm ngành thường hợp với họ là quản trị kinh doanh, marketing, kinh doanh quốc tế, thương mại điện tử, luật, quan hệ công chúng, quản trị khách sạn – nhà hàng, bất động sản, logistics, cùng nhiều vị trí quản lý trong mọi lĩnh vực.
Chữ E hay bị hiểu đơn giản thành "hợp làm sếp" hoặc "hợp buôn bán". Thật ra nó nói về loại hoạt động khiến bạn hào hứng: tác động đến người khác để cùng đạt một mục tiêu. Bài này giúp bạn nhận ra dấu hiệu nhóm E, xem các hướng ngành theo chữ thứ hai, hiểu môi trường cạnh tranh của ngành E và những chỗ dễ tự đánh giá sai. Kết quả Holland là gợi ý xu hướng, không phải bản án.
Dấu hiệu nhận ra người nghiêng về nhóm Quản lý
Hay là người đứng ra khởi xướng. Lớp chưa ai nghĩ ra cách gây quỹ, bạn đã có kế hoạch. Nhóm làm bài tập bị đứng, bạn là người chia việc. Bạn thấy khó chịu khi mọi thứ trôi đi mà không ai quyết.
Thích thuyết phục và tranh luận. Bạn hào hứng khi được bảo vệ một ý kiến, kể cả khi đó không phải ý kiến mình tin nhất. Bạn để ý cách người khác phản ứng để điều chỉnh lời nói.
Có máu cạnh tranh và thích mục tiêu rõ. Một cuộc thi, một chỉ tiêu, một bảng thành tích làm bạn có động lực hơn là chán nản. Bạn muốn biết mình đang ở đâu so với mục tiêu.
Từng thử buôn bán nhỏ hoặc tổ chức sự kiện. Bán đồ thủ công tự làm, nhận đặt hàng hộ bạn bè, tổ chức chuyến dã ngoại cho lớp. Bạn thích cả phần lo liệu lẫn phần nhìn thấy kết quả.
Ít kiên nhẫn với nghiên cứu dài không có kết luận. Phân tích mãi mà chưa ra quyết định làm bạn sốt ruột. Đây là điểm đối lập với nhóm Nghiên cứu (I), vốn nằm đối diện nhóm E trên lục giác.
Hướng ngành của nhóm E theo chữ thứ hai trong mã
Nhóm E rất đa dạng, vì dẫn dắt và thuyết phục cần ở khắp nơi. Chữ thứ hai cho biết bạn muốn dẫn dắt điều gì. Tổ hợp ghi trong bảng là tổ hợp truyền thống thường gặp; mỗi trường quy định riêng cho từng ngành và có thể đổi theo năm.
| Mã | Hướng ngành | Ví dụ ngành | Tổ hợp thường gặp |
|---|---|---|---|
| EC | Kinh doanh có quy trình, số liệu | Quản trị kinh doanh, tài chính, logistics và quản lý chuỗi cung ứng | A00, A01, D01 |
| ES | Làm việc với con người | Quản trị nhân lực, quản trị khách sạn – nhà hàng, quản trị du lịch | A01, C00, D01 |
| EA | Ý tưởng và khán giả | Marketing, quảng cáo, quan hệ công chúng, quản lý văn hoá – nghệ thuật | D01, C00, A01 |
| EI | Phân tích để ra quyết định | Kinh tế đầu tư, kinh doanh quốc tế, luật kinh tế | A00, A01, D01, C00 tuỳ ngành và trường |
| ER | Sản xuất và công trình | Quản lý xây dựng, quản lý công nghiệp, kinh doanh nông nghiệp | A00, A01, B00 |
Ngành luật là trường hợp đáng chú ý: nó thường hợp với người có E (tranh luận, bảo vệ quan điểm) đi kèm I (phân tích văn bản) hoặc S (bảo vệ quyền lợi của người khác). Các trường xét ngành luật bằng nhiều tổ hợp khác nhau, từ C00 đến A00, D01, nên bạn cần đọc kỹ đề án để biết trường mình nhắm chọn tổ hợp nào.
Môi trường làm việc kiểu E: cạnh tranh, chỉ tiêu và tốc độ
Theo Holland, môi trường E là nơi coi trọng thành tích, ảnh hưởng, địa vị và khả năng thuyết phục; nơi có mục tiêu đo được, có cạnh tranh, có phần thưởng cho người dám nhận việc khó. Phòng kinh doanh, công ty khởi nghiệp, văn phòng luật, công ty truyền thông, khách sạn, bộ phận quản lý dự án đều mang nhiều màu E.
Người E thường thấy hào hứng khi được giao trách nhiệm sớm, có không gian ra quyết định, được đánh giá bằng kết quả. Họ hay thấy bức bối ở nơi mọi thứ cứng nhắc theo thâm niên, sáng kiến phải chờ rất lâu mới được xem xét.
Mặt trái của môi trường E là áp lực chỉ tiêu, nhịp độ nhanh, và cảm giác "chỉ tốt bằng tháng gần nhất". Một số người E trẻ bước vào nghề kinh doanh với hình dung về những cuộc thương lượng hấp dẫn, rồi vấp phải thực tế là gọi điện, gặp khách bị từ chối nhiều lần trong ngày. Khả năng chịu được lời từ chối và đứng dậy nhanh quan trọng không kém khả năng nói hay. Nếu bạn biết trước điều này, bạn sẽ chuẩn bị tốt hơn thay vì vỡ mộng.
Những ngành bất ngờ cũng hợp với người nhóm E
Không phải người E nào cũng phải học kinh tế. Có những ngành nhìn từ ngoài rất chuyên môn nhưng con đường phát triển lại cần tố chất dẫn dắt và thuyết phục.
- Kỹ sư bán hàng kỹ thuật: học kỹ thuật rồi làm cầu nối giữa sản phẩm và khách hàng; ER hoặc EI.
- Quản lý dự án xây dựng, công nghệ: điều phối nhiều đội, giữ tiến độ và ngân sách.
- Dược kinh doanh: hiểu thuốc và làm việc với hệ thống phân phối, cần cả nền tảng chuyên môn lẫn kỹ năng thuyết phục.
- Sản xuất chương trình, sản xuất phim: lo kinh phí, nhân sự, lịch quay; EA.
- Báo chí kinh tế, phóng viên chính trường: phỏng vấn, đặt câu hỏi khó, giữ quan hệ nguồn tin; EA hoặc EI.
- Quản lý giáo dục, tổ chức đào tạo: xây dựng chương trình, tuyển người, tìm học viên; ES.
- Kinh doanh nông nghiệp: đưa nông sản từ vùng trồng ra thị trường, làm việc với hợp tác xã; ER.
Với người có E nhưng mạnh môn tự nhiên, con đường "học chuyên môn trước, chuyển sang quản lý sau" thường bền hơn việc học quản trị chung chung ngay từ đầu, vì nền chuyên môn là thứ khó bù lại về sau.
Chỗ dễ tự đánh giá sai: tự tin, nói nhiều và chữ E
Học sinh hoạt bát, nói nhiều, hay đùa thường được nghĩ là nhóm E. Nhưng nói nhiều không phải là thuyết phục, và vui vẻ không phải là dẫn dắt. Một bạn rất hoạt ngôn có thể là nhóm S (thích kết nối với mọi người) hoặc A (thích thể hiện), chứ chưa chắc thích chịu trách nhiệm kết quả cho cả nhóm.
Ngược lại, có những bạn ít nói nhưng E rất rõ: lặng lẽ lên kế hoạch, phân việc gọn gàng, kiên trì theo đuổi mục tiêu, và người khác tự nhiên làm theo. Dẫn dắt có nhiều kiểu, không chỉ kiểu đứng trên bục.
Một câu hỏi tự kiểm hữu ích: khi nhóm thất bại, bạn có thấy đó là trách nhiệm của mình không? Người E thật thường thấy có, vì họ coi mình là người cầm lái. Một câu hỏi khác: bạn có thích công việc mà kết quả phụ thuộc vào việc người khác đồng ý với bạn không? Nếu câu trả lời khiến bạn hào hứng, chữ E của bạn có cơ sở. Nếu nó khiến bạn lo lắng, hãy xem lại các chữ còn lại trong mã.
Bốn trải nghiệm ngắn để kiểm chứng chữ E
Chữ E dễ kiểm chứng hơn nhiều nhóm khác, vì cơ hội dẫn dắt và thuyết phục có ngay trong trường học. Thay vì đoán, hãy thử thật trong một học kỳ rồi đọc lại cảm giác của mình.
- Nhận vai trưởng ban tổ chức một hoạt động của lớp, từ lên kế hoạch, chia việc, xin phép thầy cô đến tổng kết. Ghi lại phần nào làm bạn hào hứng, phần nào làm bạn mệt.
- Tham gia một câu lạc bộ tranh biện hoặc hùng biện của trường, và để ý cảm giác của bạn khi phải bảo vệ một quan điểm được phân công, không phải quan điểm mình chọn.
- Thử bán một món nhỏ trong hội chợ của trường cùng nhóm bạn: tính chi phí, định giá bán, mời khách, ghi sổ thu chi. Các con số chỉ là ví dụ giả định cho bài học, không cần lãi lớn.
- Phỏng vấn một người làm quản lý mà bạn quen, hỏi họ một ngày làm việc gồm những gì, điều gì khó nhất, điều gì khiến họ ở lại với nghề.
Sau bốn trải nghiệm này, nếu bạn thấy mình được tiếp thêm năng lượng khi chịu trách nhiệm và thuyết phục người khác, dù có lúc thất bại, chữ E có cơ sở vững. Nếu bạn thấy nhẹ nhõm khi được làm thành viên thay vì trưởng nhóm, hãy nhìn kỹ hơn các chữ khác trong mã của mình.
Ghép chữ E với tổ hợp môn và điều kiện thật
Ngành nhóm E có lợi thế là được xét bằng nhiều tổ hợp, nên học sinh khối tự nhiên lẫn khối xã hội đều có cửa. Quản trị kinh doanh, marketing, logistics thường xét A00 (Toán–Lý–Hoá), A01 (Toán–Lý–Anh), D01 (Văn–Toán–Anh); nhiều trường còn thêm D07 (Toán–Hoá–Anh) hay các tổ hợp có Văn. Luật thường xét cả C00 (Văn–Sử–Địa). Nhưng danh sách cụ thể và cách tính điểm là của từng trường, cần tra đề án năm hiện hành, kể cả quy định quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ nếu trường có áp dụng.
Vì ngành E nhiều người chọn, cạnh tranh tuyển sinh ở nhiều nơi cũng cao. Đừng chỉ đặt nguyện vọng vào những ngành ai cũng nhắc tên. Một người E có thể đi vào quản trị qua ngành kỹ thuật, nông nghiệp, du lịch, y tế, rồi phát triển lên vị trí quản lý.
Cuối cùng, điều kiện gia đình cũng là dữ liệu. Nếu gia đình có cửa hàng, xưởng nhỏ, trang trại, người E có thể học một ngành gắn với việc đó để quay về phát triển, hoặc ngược lại, chọn hướng hoàn toàn khác. Không có đáp án đúng chung, chỉ có lựa chọn được cân nhắc đủ.
Câu hỏi thường gặp
Mã Holland bắt đầu bằng E có phải là hợp khởi nghiệp không?
Chữ E cho thấy bạn thích dẫn dắt và chấp nhận rủi ro, đó là tố chất có ích khi khởi nghiệp. Nhưng khởi nghiệp còn cần chuyên môn, vốn, kinh nghiệm và may mắn. Nhiều người E chọn đi làm vài năm trong ngành mình thích trước rồi mới tự kinh doanh.
Người nhóm E có nên học luật không?
Luật thường hợp người có E đi kèm I hoặc S: thích tranh luận, phân tích văn bản, bảo vệ quyền lợi của người khác. Nếu bạn ngại đọc nhiều văn bản dài và chi tiết, hãy tìm hiểu kỹ chương trình học trước, vì phần đọc và phân tích chiếm rất nhiều thời gian.
Em hướng nội mà kết quả ra nhóm E, có lạ không?
Không lạ. Hướng nội liên quan đến cách bạn nạp năng lượng, còn E là sở thích với việc dẫn dắt, ra quyết định. Nhiều người quản lý giỏi là người hướng nội, họ dẫn dắt bằng kế hoạch và sự nhất quán. Bạn chỉ cần môi trường cho mình khoảng lặng để suy nghĩ.
Ngành marketing hợp với mã Holland nào?
Thường là E đi cùng A: thích ý tưởng sáng tạo và thích tác động đến khách hàng. Mảng phân tích thị trường, quảng cáo số lại cần thêm I hoặc C để làm việc với số liệu. Hãy xem mình thích phần nghĩ ý tưởng hay phần đo hiệu quả hơn.
Chữ E thấp có nghĩa em không làm quản lý được?
Không. Holland đo sở thích chứ không đo năng lực. Nhiều người E thấp vẫn trở thành quản lý giỏi trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Chữ E thấp chỉ gợi ý rằng bạn có thể không hào hứng với những công việc thuần thuyết phục, bán hàng, cạnh tranh.