PhuHop.comPhù Hợp
Tổ hợp khối A học ngành gì

Khối A chọn ngành kỹ thuật nào: đọc từ chương Vật lí bạn thích nhất

Cơ khí, điện, xây dựng, nhiệt, viễn thông, vật liệu thường xét A00, A01. Cách dùng chương Vật lí, Hoá học bạn hứng thú nhất để thu hẹp ngành kỹ thuật cho mình.

Teenage boy in Bac Ninh assembling a simple electric circuit with wires and a small motor on a workbench at a school maker room, close view of hands

Phần lớn ngành kỹ thuật đều xét A00 và A01 ở nhiều trường, nên với học sinh khối A, câu hỏi khó không phải là "có vào được không" mà là "chọn ngành kỹ thuật nào". Một cách thu hẹp hiệu quả là nhìn lại chương Vật lí, Hoá học bạn hứng thú nhất: cơ học dẫn tới cơ khí, xây dựng; điện dẫn tới điện, điện tử, tự động hoá; nhiệt dẫn tới năng lượng, nhiệt lạnh; dao động và sóng dẫn tới viễn thông; hoá học dẫn tới vật liệu.

Cách đọc này không thay thế việc tìm hiểu ngành, nhưng cho bạn một điểm xuất phát gắn với chính trải nghiệm học của mình thay vì danh sách ngành dài vài chục tên. Bài cũng giải thích điểm khác giữa ngành "kỹ thuật" và "công nghệ kỹ thuật", và vì sao tổ hợp giống nhau nhưng trải nghiệm học có thể khác hẳn.

Vì sao tổ hợp không giúp bạn phân biệt các ngành kỹ thuật

Nếu mở đề án của một trường kỹ thuật, bạn sẽ thấy hàng chục mã ngành xét cùng một nhóm tổ hợp: A00, A01, đôi khi thêm D01, D07 hay tổ hợp có Toán, Lý, Văn. Với học sinh khối A, điều này vừa là thuận lợi vừa là khó khăn: thuận lợi vì gần như cửa nào cũng mở; khó vì tổ hợp không còn là bộ lọc, và bạn phải tự tìm tiêu chí khác để chọn.

Nhiều học sinh lúc này chọn theo tên ngành nghe quen, theo ngành người thân đang làm, hay theo điểm chuẩn năm trước để "vừa sức". Những cách này đều có lý do, nhưng bỏ qua thứ quan trọng nhất: trong bốn năm, bạn sẽ học sâu vào một mảng vật lí cụ thể, làm đồ án với một loại sản phẩm cụ thể. Nếu mảng đó bạn không có chút hứng thú nào, việc học sẽ rất nặng nề dù tổ hợp vẫn khớp.

Vì vậy, hãy dùng chính quá trình học phổ thông làm dữ liệu. Ba năm học Vật lí, Hoá học đã cho bạn tiếp xúc với nhiều mảng: chuyển động và lực, điện và từ, nhiệt, dao động và sóng, quang, hạt nhân, phản ứng và vật liệu. Mảng nào làm bạn tò mò lâu hơn, làm bài tập ít ngán hơn, đó là manh mối đáng tin.

Từ chương học phổ thông sang nhóm ngành kỹ thuật

Bảng dưới là cách nối gần đúng giữa mảng kiến thức phổ thông và nhóm ngành kỹ thuật. Ranh giới thực tế mềm hơn: ngành nào cũng dùng nhiều mảng.

Mảng bạn hứng thúNhóm ngành gợi ýCông việc hằng ngày thường gặp
Cơ học: lực, chuyển động, cân bằngCơ khí, cơ điện tử, ô tô, kỹ thuật xây dựng, cầu đườngThiết kế chi tiết máy, tính kết cấu, giám sát lắp đặt
Điện và từ: mạch điện, dòng điện, cảm ứngKỹ thuật điện, điện tử, tự động hoá, kỹ thuật máy tínhThiết kế mạch, lập trình bộ điều khiển, vận hành hệ thống điện
Nhiệt: nhiệt độ, nội năng, chuyển hoá năng lượngKỹ thuật nhiệt, năng lượng, nhiệt lạnhThiết kế hệ thống điều hoà, lò hơi, tối ưu năng lượng nhà máy
Dao động và sóng: sóng âm, sóng điện từĐiện tử viễn thông, kỹ thuật âm thanhThiết kế, vận hành hệ thống truyền dẫn và thu phát
Hoá học: phản ứng, cấu trúc chấtKỹ thuật vật liệu, kỹ thuật hoá học, luyện kimNghiên cứu, kiểm định, sản xuất vật liệu
Giải bài nhiều bước, thích tối ưuQuản lý công nghiệp, kỹ thuật hệ thống công nghiệpTổ chức sản xuất, tối ưu dây chuyền, quản lý chất lượng

Bạn không cần thích đúng một ô. Thường thì học sinh có hai mảng nổi, ví dụ cơ học và điện, khi đó cơ điện tử hay tự động hoá là chỗ giao nhau tự nhiên. Điều quan trọng là danh sách của bạn rút từ hàng chục ngành xuống còn ba bốn ngành có cơ sở.

"Kỹ thuật" và "công nghệ kỹ thuật": cùng tổ hợp, khác trọng tâm

Trong danh mục ngành đào tạo, bạn sẽ thấy hai kiểu tên song song: kỹ thuật cơ khí và công nghệ kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện và công nghệ kỹ thuật điện, điện tử. Hai kiểu này thường xét cùng nhóm tổ hợp A00, A01, nên học sinh dễ nghĩ chúng giống nhau. Thực tế, cách đặt tên này phản ánh trọng tâm chương trình.

Các ngành mang tên "kỹ thuật" thường nặng hơn về nền tảng lý thuyết, tính toán, thiết kế — học nhiều toán và vật lí ứng dụng, hướng tới thiết kế, nghiên cứu, phát triển sản phẩm. Các ngành mang tên "công nghệ kỹ thuật" thường nghiêng về ứng dụng, vận hành, triển khai, có nhiều giờ thực hành hơn. Đây là xu hướng chung, mức độ khác biệt tuỳ từng trường và từng chương trình.

Không kiểu nào "cao" hơn kiểu nào; chúng hợp với những người khác nhau. Theo mô hình Holland, người có nhóm Nghiên cứu nổi bên cạnh Thực tế thường thấy thoải mái ở chương trình nặng lý thuyết; người thuần Thực tế, thích làm ra sản phẩm, có thể hợp với chương trình nhiều thực hành. Cách chắc nhất là đọc chương trình đào tạo của chính ngành ở chính trường đó: tỷ lệ giờ lý thuyết và thực hành, số đồ án, thời lượng thực tập.

Những câu hỏi tự kiểm trước khi chốt một ngành kỹ thuật

Bạn có chịu được những môn nền "khô" ở năm đầu? Gần như mọi ngành kỹ thuật bắt đầu bằng giải tích, đại số, vật lí đại cương, vẽ kỹ thuật. Những môn này chưa giống công việc thật. Người chỉ thích phần làm sản phẩm cần chuẩn bị tinh thần cho giai đoạn này.

Bạn thích làm việc ở đâu? Xây dựng, cầu đường gắn với công trường; cơ khí, tự động hoá gắn với xưởng và nhà máy; điện tử, kỹ thuật máy tính gắn với phòng thí nghiệm và bàn làm việc. Môi trường làm việc ảnh hưởng đến cảm nhận về nghề nhiều hơn người ta tưởng.

Bạn thích làm một mình hay theo nhóm? Đồ án kỹ thuật hầu hết làm theo nhóm, và công việc kỹ sư sau này cũng phối hợp nhiều bên. Kỹ năng làm việc nhóm cần được tập từ trước.

Sức khoẻ và điều kiện riêng. Một số ngành có yêu cầu đặc thù như làm việc trên cao, ngoài trời, ca kíp. Hãy nghĩ thật về điều này, nói chuyện với gia đình, thay vì để đến lúc đi thực tập mới phát hiện.

Thử ngành trước khi chọn bằng những việc nhỏ

Học sinh khối A thường có lợi thế: nhiều ngành kỹ thuật có thể "nếm thử" ngay ở nhà hoặc ở trường mà không tốn kém nhiều.

  1. Tham gia câu lạc bộ khoa học, sáng tạo hoặc nhóm làm mô hình ở trường nếu có.
  2. Tự lắp một mạch điện đơn giản với pin và đèn, quan sát mình có muốn tìm hiểu tiếp không. Làm với điện áp thấp, an toàn trước hết.
  3. Quan sát một công trình đang xây gần nhà từ khoảng cách an toàn, để ý các giai đoạn: móng, cột, sàn, hoàn thiện.
  4. Đọc mô tả các đồ án của sinh viên năm cuối mà khoa công bố, xem sản phẩm nào khiến bạn muốn biết cách làm.
  5. Dự ngày hội tuyển sinh, hỏi sinh viên đang học về một tuần học điển hình của họ.
  6. Ghi lại cảm nhận sau mỗi trải nghiệm: thấy tò mò, thấy bình thường hay thấy ngán.

Sau vài trải nghiệm, bạn sẽ thấy cảm nhận rõ hơn nhiều so với đọc mô tả ngành. Nếu cần hỏi một chatbot về những việc nhỏ có thể tự làm để hiểu một ngành, hãy nêu rõ điều kiện an toàn: "Gợi ý ba hoạt động an toàn, chi phí thấp cho học sinh lớp 11 muốn hiểu ngành tự động hoá, chỉ dùng điện áp thấp."

Khi hai ngành kỹ thuật đều hợp: đặt nguyện vọng thế nào

Nhiều học sinh khối A sau khi thu hẹp vẫn còn hai ba ngành đều thấy hợp. Đó là kết quả tốt, không phải dấu hiệu phân vân. Khi đặt nguyện vọng, bạn có thể dùng các ngành này để xây bậc an toàn: một ngành bạn thích nhất ở trường bạn muốn nhất, cùng ngành đó ở trường khác, rồi ngành gần với nó ở trường bạn có khả năng đỗ cao hơn.

Ví dụ giả định: Tuấn ở Thanh Hoá hứng thú cả cơ học lẫn điện. Danh sách của Tuấn có cơ điện tử, tự động hoá, kỹ thuật cơ khí. Tuấn sắp nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên thật: cơ điện tử trường A, tự động hoá trường A, cơ điện tử trường B, kỹ thuật cơ khí trường C. Các trường, ngành và thứ tự ở đây chỉ là minh hoạ; thứ tự thật phải dựa trên ưu tiên của bạn và thông tin tuyển sinh năm đó.

Một lưu ý: nhiều chương trình kỹ thuật cho phép chọn chuyên ngành sâu sau năm nhất hoặc năm hai. Ngành cơ khí có thể chia ra chế tạo máy, cơ khí động lực; ngành điện có thể chia ra hệ thống điện, điện công nghiệp. Bạn không cần chắc mọi thứ ở lớp 12; chỉ cần chọn đúng nhóm ngành rộng.

Học sinh nữ khối A và ngành kỹ thuật: chọn theo hứng thú, không theo định kiến

Ở nhiều lớp chuyên tự nhiên, số học sinh nữ học tốt Toán, Lý không hề ít, nhưng khi chọn ngành, không ít bạn được khuyên "con gái nên học kế toán, sư phạm cho nhẹ nhàng". Lời khuyên đó thường xuất phát từ sự quan tâm, nhưng dựa trên hình dung cũ về nghề kỹ thuật như một công việc chỉ toàn công trường và xưởng máy nặng.

Thực tế, nhóm ngành kỹ thuật rất đa dạng về môi trường làm việc: thiết kế mạch điện tử, lập trình bộ điều khiển, kiểm định vật liệu, quản lý chất lượng, thiết kế kết cấu trên máy tính, tư vấn năng lượng. Mỗi vị trí có nhịp làm việc riêng, và giới tính không phải là yếu tố quyết định ai làm tốt.

Nếu bạn là học sinh nữ có hứng thú thật với một mảng kỹ thuật, hãy dùng đúng các bước ở trên như mọi học sinh khác: tìm mảng kiến thức mình thích, đọc chương trình đào tạo, thử trải nghiệm nhỏ. Nếu gia đình còn lo, hãy mời bố mẹ cùng đi ngày hội tuyển sinh, cùng nghe sinh viên và giảng viên kể về ngành. Quyết định dựa trên hiểu biết chung của cả nhà thường bền hơn quyết định dựa trên định kiến của bất kỳ phía nào.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh khối A nên học ngành kỹ thuật nào?

Không có câu trả lời chung. Một cách thu hẹp là nhìn mảng Vật lí, Hoá học bạn hứng thú nhất: cơ học gợi ý cơ khí, xây dựng; điện gợi ý điện, điện tử, tự động hoá; hoá gợi ý vật liệu. Sau đó đọc chương trình đào tạo và thử trải nghiệm thật.

Ngành kỹ thuật và công nghệ kỹ thuật khác nhau thế nào?

Xu hướng chung là ngành kỹ thuật nặng hơn về lý thuyết, tính toán và thiết kế, còn công nghệ kỹ thuật nghiêng về ứng dụng, vận hành và thực hành. Mức khác biệt tuỳ từng trường, nên bạn cần đọc chương trình đào tạo cụ thể.

Ngành xây dựng có xét A01 không?

Nhiều trường xét cả A00 và A01 cho các ngành xây dựng, nhưng mỗi trường quy định riêng. Ngành kiến trúc thì khác, thường cần tổ hợp có môn năng khiếu vẽ. Hãy kiểm đề án từng trường cho từng mã ngành.

Không giỏi Hoá thì có học được ngành kỹ thuật không?

Phần lớn ngành cơ khí, điện, điện tử, xây dựng dùng Hoá học không nhiều ở đại học, và nhiều trường xét A01 không có Hoá. Riêng kỹ thuật hoá học, vật liệu, môi trường thì Hoá là môn nền.

Có nên chọn ngành kỹ thuật theo điểm chuẩn năm trước không?

Điểm chuẩn chỉ nên dùng để sắp thứ tự nguyện vọng cho an toàn, không nên là lý do chọn ngành. Điểm chuẩn thay đổi theo năm, còn hứng thú với mảng kiến thức của ngành mới quyết định bạn học bốn năm có vững hay không.

Chưa chắc chuyên ngành sâu thì có sao không?

Không sao. Nhiều chương trình cho chọn chuyên ngành sau năm nhất hoặc năm hai. Ở lớp 12, bạn chỉ cần chọn đúng nhóm ngành rộng phù hợp với mảng kiến thức và môi trường làm việc mình thích.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138