Ngoài B00 (Toán – Hoá – Sinh), các tổ hợp có môn Sinh học hay gặp trong đề án là A02 (Toán – Vật lý – Sinh học), B03 (Toán – Sinh học – Ngữ văn), B08 (Toán – Sinh học – tiếng Anh) và D08 (cũng là Toán – Sinh học – tiếng Anh, mang mã khối D). Chúng thường được mở bên cạnh B00 cho các ngành sức khoẻ, công nghệ sinh học, nông lâm, môi trường, sư phạm Sinh, và đôi khi cho tâm lý học. Ngành nào nhận tổ hợp nào là do mỗi trường quy định riêng.
Các tổ hợp này đáng chú ý hơn trước vì kỳ thi tốt nghiệp từ 2025 chỉ cho hai môn tự chọn. Một học sinh thích Sinh nhưng không chọn Hoá sẽ không có B00, và những tổ hợp mở rộng là đường vào còn lại. Bài này giải thích từng mã, ai nên để ý mã nào, và những điểm cần đọc kỹ để không hiểu nhầm cơ hội của mình.
Bốn tổ hợp có Sinh hay gặp và điều kiện để có điểm từ kỳ thi
Vì Toán và Ngữ văn là hai môn thi bắt buộc, mỗi tổ hợp dưới đây đòi một số môn tự chọn khác nhau. Cột thứ ba cho biết bạn cần chọn những môn nào để ghép được tổ hợp đó từ điểm thi tốt nghiệp.
| Mã | Ba môn | Môn tự chọn cần có | Nhóm ngành hay thấy mã này |
|---|---|---|---|
| B00 | Toán, Hoá học, Sinh học | Hoá và Sinh | Sức khoẻ, nông lâm, môi trường, công nghệ sinh học, sư phạm |
| A02 | Toán, Vật lý, Sinh học | Lý và Sinh | Kỹ thuật y sinh, công nghệ sinh học, một số ngành nông nghiệp, môi trường |
| B03 | Toán, Sinh học, Ngữ văn | Chỉ cần Sinh | Nông lâm, sư phạm Sinh, điều dưỡng, tâm lý học ở một số trường |
| B08 | Toán, Sinh học, tiếng Anh | Sinh và tiếng Anh | Sức khoẻ, công nghệ sinh học, dinh dưỡng ở một số trường |
| D08 | Toán, Sinh học, tiếng Anh | Sinh và tiếng Anh | Tương tự B08; trường dùng mã nào thì ghi theo mã đó |
B08 và D08 cùng ba môn nhưng mang hai mã khác nhau; đó là chuyện quy ước đặt mã chứ không phải hai tổ hợp khác nhau về nội dung. Khi đọc đề án, bạn nhìn môn đi kèm để chắc, và khi đăng ký thì dùng đúng mã trường ghi.
Ngoài bốn mã trên còn vài tổ hợp ghép Toán – Sinh với Lịch sử, Địa lý hay Giáo dục công dân cũ, nhưng ít gặp hơn. Gặp mã lạ, đừng đoán: đọc tên ba môn ngay trong đề án.
Vì sao trường mở thêm tổ hợp ngoài B00
Trường mở nhiều tổ hợp cho một ngành vì hai lý do chính. Thứ nhất là muốn tiếp cận nhiều kiểu học sinh hơn: một ngành như công nghệ sinh học cần cả người mạnh Sinh lẫn người mạnh tiếng Anh vì tài liệu chuyên ngành phần lớn bằng tiếng Anh, nên B08 hay D08 xuất hiện bên cạnh B00. Thứ hai là chương trình học: ngành kỹ thuật y sinh dùng nhiều Vật lý (thiết bị, tín hiệu, hình ảnh) nên A02 hợp hơn B00.
Từ góc nhìn học sinh, điều này có hai mặt. Mặt tốt: bạn có thêm cửa vào một ngành mà không phải học lại Hoá. Mặt cần cẩn thận: tổ hợp mở rộng không phải lúc nào cũng "dễ hơn". Có trường chia chỉ tiêu theo tổ hợp, có trường áp điểm chuẩn chung cho mọi tổ hợp, có trường quy định độ lệch điểm giữa các tổ hợp theo cách riêng. Những chi tiết này nằm trong đề án và thông báo của trường, không suy được từ tên mã.
Thêm một điều thực tế: khi vào học, chương trình là một cho mọi sinh viên dù họ vào bằng tổ hợp nào. Người vào ngành dinh dưỡng bằng B08 vẫn phải học hoá sinh như người vào bằng B00. Tổ hợp chỉ quyết định cách xét, không quyết định độ khó của những năm học.
Ai nên để ý mã nào
A02 — bạn mạnh Lý, thích Sinh. Bạn thích hiểu cơ thể như một cỗ máy: tim bơm máu theo áp suất, mắt hoạt động như thấu kính, máy chụp cắt lớp làm việc thế nào. Hướng kỹ thuật y sinh, thiết bị y tế, một số ngành công nghệ nông nghiệp có thể hợp. Nếu bạn cũng mạnh Hoá thì cân nhắc thêm A00 cho các ngành kỹ thuật khác.
B03 — bạn mạnh Sinh, khá Văn, không chọn Hoá. Vì Toán và Văn là môn bắt buộc, bạn chỉ cần chọn Sinh là có B03. Đây là lợi thế ít người để ý. Nhóm ngành nông lâm, sư phạm Sinh, một số ngành sức khoẻ như điều dưỡng ở vài trường, và tâm lý học ở một số nơi có dùng B03. Hãy liệt kê cụ thể trường nào trước khi tính vào kế hoạch.
B08, D08 — bạn mạnh Sinh và tiếng Anh. Đây là kiểu học sinh hay ngại Hoá nhưng đọc tài liệu tiếng Anh tốt. Một số trường xét ngành công nghệ sinh học, dinh dưỡng, thậm chí một số ngành sức khoẻ bằng tổ hợp này. Lưu ý: nếu trường cho quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thay điểm thi tiếng Anh, cách quy đổi do trường quy định.
B00 vẫn là trục chính. Nếu bạn nhắm những ngành sức khoẻ cạnh tranh nhất, B00 vẫn là tổ hợp được dùng rộng nhất. Các mã mở rộng nên coi là cửa bổ sung, không phải lý do để bỏ Hoá khi bạn vẫn học Hoá được.
Chọn môn tự chọn: Sinh đi với môn nào
Khi biết rằng Toán và Văn luôn có sẵn, bài toán chọn hai môn tự chọn của học sinh thích Sinh trở nên rõ hơn. Chọn Sinh với Hoá cho bạn B00 và B03. Chọn Sinh với tiếng Anh cho bạn B08 hoặc D08 và B03. Chọn Sinh với Lý cho bạn A02 và B03. Chọn Sinh với Địa lý hay Lịch sử thì bạn có B03 và có thể thêm một tổ hợp ít gặp tuỳ trường.
Không có cặp nào tốt nhất cho mọi người. Cách chọn hợp lý là xuất phát từ danh sách ngành: nếu ba trong năm ngành bạn quan tâm chỉ xét B00, cặp Hoá – Sinh gần như bắt buộc. Nếu danh sách nghiêng về công nghệ sinh học, dinh dưỡng ở những trường có mở B08, cặp Sinh – Anh mở thêm khả năng mà vẫn giữ tiếng Anh cho việc học sau này.
Cũng cần nhớ rằng môn tự chọn trong kỳ thi phải là môn bạn đã học ở lớp 12, nên quyết định thật sự bắt đầu từ việc chọn môn lựa chọn ở lớp 10. Chuyên mục về môn mới và chương trình 2018 trên trang có bài riêng về chuyện này; quy định cụ thể bạn tra văn bản của Bộ cho năm dự thi.
Đọc đề án khi ngành nhận cả B00 lẫn tổ hợp mở rộng
Khi bạn thấy một ngành ghi nhiều mã, làm lần lượt các bước sau để biết tổ hợp của mình đứng ở đâu.
- Xác định ngành ấy xét những phương thức nào: điểm thi tốt nghiệp, học bạ, đánh giá năng lực, xét tuyển thẳng. Tổ hợp thường gắn với hai phương thức đầu.
- Tìm xem chỉ tiêu được chia theo tổ hợp hay dùng chung. Nếu chia, ghi lại phần dành cho tổ hợp của bạn.
- Đọc quy định về điểm chuẩn giữa các tổ hợp: chung một mức, hay có chênh lệch, hay quy đổi tương đương theo cách trường công bố.
- Kiểm tra điều kiện phụ: điểm tối thiểu môn Sinh, điều kiện học lực, yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ nếu dùng quy đổi.
- Nếu ngành thuộc nhóm sức khoẻ có cấp chứng chỉ hành nghề hoặc nhóm đào tạo giáo viên, nhớ rằng ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ công bố áp dụng cho bạn dù bạn dùng tổ hợp nào.
- Ghi tất cả vào một bảng nhỏ và so ba năm gần nhất nếu trường có công bố, vì cách xét tổ hợp có thể thay đổi giữa các năm.
Làm xong, bạn sẽ thấy rõ tổ hợp mở rộng là cửa chính hay chỉ là cửa phụ ở trường đó. Đừng dựa vào câu "trường X có nhận B08" mà không biết nhận bao nhiêu và theo điều kiện gì.
Một ví dụ giả định về dùng tổ hợp mở rộng làm phương án dự phòng
Ví dụ giả định: Minh học lớp 12, chọn Sinh và tiếng Anh làm hai môn tự chọn vì Hoá không phải thế mạnh. Minh quan tâm công nghệ sinh học và dinh dưỡng. Minh mở đề án của năm trường; ba trường xét ngành công nghệ sinh học bằng B00 và B08, một trường chỉ xét B00 và A00, một trường xét B00, B03 và D08.
Minh loại trường chỉ xét B00 và A00 khỏi danh sách thi bằng điểm tốt nghiệp, nhưng ghi lại để xem trường đó có xét học bạ ba môn trong đó có Sinh hay không. Với bốn trường còn lại, Minh có ít nhất một tổ hợp phù hợp ở mỗi trường: B08 hoặc D08, và B03 ở một trường.
Điều Minh không làm là chọn trường chỉ vì "trường đó nhận B08". Minh vẫn xem chương trình học, xem năm nhất có bao nhiêu môn hoá, vì biết rằng vào bằng B08 không làm chương trình nhẹ đi. Cuối cùng, Minh sắp xếp nguyện vọng theo mức độ muốn học, không theo độ dễ của tổ hợp. Ví dụ này minh hoạ cách nghĩ, không phản ánh quy định của trường thật nào.
Ba hiểu lầm hay gặp về tổ hợp mở rộng
"Trường mở thêm tổ hợp vì ngành đó ít người học." Không suy được như vậy. Trường mở thêm tổ hợp có thể vì muốn tuyển người có tiếng Anh tốt, vì chương trình cần Vật lý, hoặc vì điều chỉnh theo kỳ thi mới. Số tổ hợp không nói gì về chất lượng hay độ "hot" của ngành.
"Có tổ hợp phù hợp là chắc có cơ hội như nhau." Nếu chỉ tiêu dành cho tổ hợp mở rộng rất ít, hoặc phần lớn chỉ tiêu dành cho phương thức khác, cơ hội thực tế của bạn qua tổ hợp đó có thể hẹp hơn bạn nghĩ. Con số chỉ tiêu theo từng phần, nếu trường công bố, quan trọng hơn danh sách mã.
"Mã nào cũng giữ nguyên qua các năm." Trường có thể thêm, bớt tổ hợp hằng năm, nhất là trong giai đoạn chuyển sang kỳ thi theo chương trình mới. Bảng tổng hợp bạn đọc được trên mạng từ hai, ba năm trước có thể không còn đúng. Thông tin quyết định là đề án năm bạn đăng ký.
Câu hỏi thường gặp
B08 và D08 có phải cùng một tổ hợp không?
Về nội dung thì cùng ba môn Toán, Sinh học, tiếng Anh, chỉ khác mã do quy ước. Có trường ghi B08, có trường ghi D08. Khi đăng ký, bạn chọn đúng mã mà trường công bố cho ngành đó, và luôn đối chiếu tên ba môn trong đề án để chắc chắn.
Không thi Hoá thì có vào được ngành y không?
Một số trường có xét ngành sức khoẻ bằng tổ hợp không có Hoá như B08 hoặc phương thức khác, nhưng không phổ biến với các ngành cạnh tranh nhất. Hơn nữa, chương trình học y vẫn có hoá sinh, hoá dược. Hãy tra đề án từng trường và tự hỏi mình có theo nổi phần hoá khi vào học không.
B03 có được nhiều trường dùng không?
B03 ít phổ biến hơn B00 nhưng xuất hiện ở một số ngành nông lâm, sư phạm, sức khoẻ và tâm lý học tuỳ trường. Vì Toán và Văn là môn thi bắt buộc, học sinh chọn Sinh thường có sẵn B03, nên đáng bỏ thời gian tra xem trường mình nhắm có dùng không.
Dùng chứng chỉ tiếng Anh thay điểm thi trong B08 được không?
Một số trường cho quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp, theo bảng quy đổi riêng. Không phải trường nào cũng làm vậy, và điều kiện về loại chứng chỉ, thời hạn khác nhau. Bạn tra mục quy đổi trong đề án năm hiện hành.
Tổ hợp mở rộng có điểm chuẩn thấp hơn B00 không?
Không có quy luật chung. Tuỳ trường, điểm chuẩn có thể chung cho mọi tổ hợp hoặc khác nhau, và có năm tổ hợp mở rộng còn cao hơn vì ít chỉ tiêu. Đừng chọn tổ hợp theo phỏng đoán điểm; hãy xem số liệu công bố chính thức của đúng trường, đúng ngành qua vài năm.
Học sinh khối A muốn học ngành có Sinh thì nên dùng tổ hợp nào?
Nếu bạn có Lý và Sinh, A02 là lựa chọn tự nhiên cho những ngành như kỹ thuật y sinh. Nếu bạn có Lý và Hoá, nhiều ngành môi trường, công nghệ thực phẩm cũng xét A00. Hãy liệt kê ngành trước, rồi xem tổ hợp nào của bạn khớp với từng trường.