Môn ngoại ngữ nhân hệ số 2 nghĩa là khi xét tuyển, điểm môn ngoại ngữ được tính gấp đôi, tổng ba môn thành thang 40 thay vì 30; nhiều trường sau đó quy về thang 30 bằng cách nhân với ba phần tư. Cách tính này hay gặp ở ngành ngôn ngữ, sư phạm ngoại ngữ, và một số ngành, chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài.
Nhân hệ số làm thay đổi thứ tự ưu tiên khi ôn tập và khi đặt nguyện vọng: hai học sinh cùng tổng điểm thô có thể cách nhau đáng kể sau khi nhân. Bài này giải thích cách tính bằng ví dụ giả định, chỉ ra những biến thể trường hay dùng, và nêu điều cần kiểm trong đề án. Không có con số điểm chuẩn thật nào ở đây; mọi quy định cụ thể bạn tra đề án và hướng dẫn của trường năm hiện hành.
Vì sao có môn nhân hệ số
Tổ hợp ba môn coi mỗi môn nặng như nhau, trong khi một ngành học thường đòi một năng lực nổi trội hơn hẳn. Ngành ngôn ngữ Anh cần trước hết năng lực tiếng Anh; nếu chỉ cộng thường, một học sinh Toán, Văn rất cao nhưng Anh trung bình có thể vượt một học sinh Anh xuất sắc. Nhân hệ số môn ngoại ngữ là cách trường nói rõ: với ngành này, môn ngoại ngữ quan trọng gấp đôi.
Cùng logic đó, có trường nhân hệ số Toán cho ngành công nghệ thông tin, nhân hệ số Ngữ văn cho ngành báo chí, nhân hệ số môn năng khiếu cho ngành nghệ thuật. Bài này tập trung vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp khối D, vì đây là trường hợp phổ biến nhất mà học sinh khối D gặp.
Nhân hệ số không chỉ có ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp. Một số trường áp dụng cả cho phương thức xét học bạ, khi đó điểm trung bình môn ngoại ngữ ở các học kỳ được tính theo hệ số trường quy định. Nếu bạn định nộp bằng học bạ, kết quả môn ngoại ngữ từ lớp 10, 11 cũng góp phần, nên không thể đợi đến lớp 12 mới bắt đầu chăm môn này. Đề án ghi rõ học kỳ nào được tính và có nhân hệ số hay không.
Một điều nên hiểu từ đầu: nhân hệ số không thay đổi điểm thi của bạn, chỉ thay đổi cách trường xếp hạng thí sinh. Vì vậy nó ảnh hưởng tới việc bạn nên dồn sức ôn môn nào và nên đặt nguyện vọng ở đâu, chứ không phải điểm "tăng thêm". Hiểu như vậy giúp bạn bình tĩnh hơn khi nghe ai đó nói "nhân đôi Anh là được cộng điểm".
Cách tính điểm khi môn ngoại ngữ nhân đôi
Dưới đây là cách tính phổ biến; từng trường có thể khác chi tiết, nên công thức chính thức luôn là công thức ghi trong đề án:
- Lấy điểm ba môn của tổ hợp, ví dụ với D01 là Ngữ văn, Toán, Tiếng Anh.
- Nhân điểm môn ngoại ngữ với 2, cộng với hai môn còn lại. Kết quả nằm trên thang 40.
- Nếu trường quy về thang 30, nhân tổng thang 40 với 3 rồi chia cho 4.
- Cộng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng theo cách quy chế và trường quy định; khi trường dùng thang 40, điểm ưu tiên thường được quy đổi tương ứng.
- So kết quả với điểm chuẩn mà trường công bố theo đúng thang trường dùng, không trộn thang 30 với thang 40.
Bước cuối là chỗ hay nhầm nhất. Khi xem lại điểm chuẩn các năm trước của một ngành có nhân hệ số, hãy kiểm năm đó trường công bố trên thang 30 hay thang 40. Đặt hai con số khác thang cạnh nhau rồi so là sai từ gốc.
Ví dụ giả định: hai học sinh cùng tổng thô, khác nhau sau khi nhân
Hai học sinh giả định cùng nộp D01 vào một ngành ngôn ngữ nhân đôi Tiếng Anh. Tổng thô ba môn của cả hai đều là 22,5.
| Chỉ tiêu tính | Học sinh An | Học sinh Bình |
|---|---|---|
| Ngữ văn | 7,0 | 8,0 |
| Toán | 6,5 | 8,0 |
| Tiếng Anh | 9,0 | 6,5 |
| Tổng thô thang 30 | 22,5 | 22,5 |
| Tổng có nhân đôi Anh, thang 40 | 7,0 + 6,5 + 18,0 = 31,5 | 8,0 + 8,0 + 13,0 = 29,0 |
| Quy về thang 30 (nhân 3/4) | 23,625 | 21,75 |
Cùng một tổng thô, An hơn Bình gần hai điểm trên thang 30 chỉ vì Tiếng Anh cao hơn. Ngược lại, nếu cả hai nộp vào một ngành không nhân hệ số, họ ngang nhau. Đây là lý do một học sinh giỏi Anh nên tìm các ngành nhân hệ số ngoại ngữ, còn một học sinh đều ba môn có thể có lợi hơn ở ngành không nhân.
Các con số trong bảng hoàn toàn là ví dụ giả định để minh hoạ phép tính, không gắn với điểm chuẩn của trường hay ngành nào.
Những biến thể trường hay dùng
Nhân hệ số nhưng giữ thang 40. Có trường công bố điểm chuẩn trên thang 40 luôn, không quy về 30. Khi đó điểm chuẩn nhìn có vẻ cao bất thường nếu bạn quen thang 30; đừng hoảng, hãy chia cho 4 rồi nhân 3 để so.
Nhân hệ số chỉ ở một số tổ hợp. Một ngành có thể nhân đôi ngoại ngữ ở D01, D14, D15 nhưng không nhân ở A00 nếu A00 cũng được dùng. Đọc kỹ ghi chú từng tổ hợp trong đề án.
Điểm tối thiểu môn ngoại ngữ. Ngoài nhân hệ số, có trường đặt ngưỡng tối thiểu cho môn ngoại ngữ: dưới ngưỡng thì không được xét, dù tổng cao. Đây là điều kiện riêng, khác với điểm chuẩn.
Môn chính không nhân hệ số mà dùng làm tiêu chí phụ. Khi nhiều thí sinh bằng điểm ở mức điểm chuẩn, trường có thể ưu tiên người có điểm môn ngoại ngữ cao hơn. Môn đó không nhân hệ số nhưng vẫn quyết định ở ranh giới.
Quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn rồi mới nhân. Nếu trường cho dùng chứng chỉ quốc tế thay điểm thi môn ngoại ngữ, điểm quy đổi thường được đưa vào công thức như điểm thi, kể cả bước nhân hệ số. Cách làm cụ thể do trường quy định.
Ngành nhận nhiều tổ hợp nhưng chỉ nhân hệ số ở một vài
Một tình huống hay làm học sinh bối rối: ngành ngôn ngữ ở trường A nhận D01, D14, D15 và A01, nhân đôi Tiếng Anh ở cả bốn tổ hợp; còn ở trường B, ngành tương tự nhận D01 và D15 nhưng chỉ nhân đôi ở D01. Khi trường áp dụng nhân hệ số không đồng đều như vậy, tổ hợp có lợi cho bạn có thể đổi tuỳ trường. Điểm Văn, Địa cao kéo D15 lên, nhưng nếu D15 không được nhân đôi Anh, lợi thế Tiếng Anh của bạn không còn được khuếch đại.
Cách xử lý là tính riêng cho từng ngành, từng trường, theo đúng công thức trường công bố. Với mỗi nguyện vọng, viết ra điểm của mọi tổ hợp bạn có mà ngành đó nhận, đã áp hệ số và quy về cùng thang. Tổ hợp cao nhất trong số đó là con số đại diện cho bạn ở nguyện vọng ấy. Việc hệ thống lấy tổ hợp nào khi xét được quy định trong hướng dẫn năm hiện hành; bạn đọc để biết có cần đăng ký tổ hợp hay không.
Một lưu ý về quy đổi tương đương giữa các tổ hợp: những năm gần đây, nhiều trường công bố cách điều chỉnh điểm giữa các tổ hợp của cùng ngành để cân bằng độ khó. Khi đó, phép tính của bạn có thêm một bước sau bước nhân hệ số. Thứ tự các bước do trường quy định; đừng tự đảo thứ tự vì kết quả có thể khác.
Ôn tập khi tổ hợp có môn nhân đôi
Khi một môn được nhân đôi, mỗi điểm tăng ở môn đó đáng giá gấp đôi so với các môn còn lại. Nghe thì rõ ràng là phải dồn sức cho môn ngoại ngữ, nhưng thực tế có một giới hạn: khi bạn đã ở mức rất cao, ví dụ giả định chín điểm trở lên, tăng thêm nửa điểm thường tốn công hơn nhiều so với kéo một môn khác từ sáu lên bảy. Hãy tính cả độ khó của việc tăng điểm, không chỉ hệ số.
Một cách nghĩ thực dụng: ước lượng trong ba tháng tới bạn có thể tăng mỗi môn bao nhiêu nếu dồn sức, rồi nhân với hệ số của môn đó. Môn nào cho tích số lớn nhất thì ưu tiên. Với nhiều học sinh khối D nhắm ngành ngôn ngữ, ngoại ngữ vẫn là ưu tiên số một, nhưng nếu Toán hoặc Văn đang quá thấp, kéo chúng lên mức an toàn cũng quan trọng, nhất là khi trường có ngưỡng tối thiểu cho từng môn hoặc khi bạn cần các tổ hợp dự phòng.
Đừng quên rằng điểm thi tốt nghiệp còn dùng để xét công nhận tốt nghiệp, nơi các môn được tính theo quy chế riêng chứ không theo hệ số của ngành. Bỏ hẳn một môn để dồn sức cho môn nhân đôi là đánh cược không cần thiết.
Kiểm tra trong đề án khi ngành có nhân hệ số
Mỗi khi thấy chữ "nhân hệ số" hay "môn chính" trong đề án, ghi lại đủ các thông tin sau:
- Môn nào nhân hệ số, hệ số bao nhiêu, áp dụng cho tổ hợp nào và phương thức nào.
- Điểm chuẩn công bố trên thang 30 hay thang 40; điểm chuẩn các năm trước dùng thang nào.
- Có ngưỡng điểm tối thiểu riêng cho môn nhân hệ số không.
- Cách cộng điểm ưu tiên khi dùng thang 40.
- Có dùng chứng chỉ ngoại ngữ quy đổi không, nếu có thì quy đổi rồi có nhân hệ số không.
- Tiêu chí phụ khi bằng điểm ở ranh giới là gì.
Sáu thông tin này thường nằm rải rác ở nhiều mục trong đề án, đôi khi trong phụ lục. Ghi chúng vào một bảng riêng cho từng trường giúp bạn so sánh đúng và tránh hiểu nhầm khi nghe người khác truyền tai. Khi đã có bảng, mời bố mẹ hoặc thầy cô cùng xem; một người đọc lại thường phát hiện ra chỗ bạn ghi nhầm thang điểm hay bỏ sót điều kiện.
Câu hỏi thường gặp
Môn nhân hệ số 2 có phải là được cộng thêm điểm không?
Không. Nhân hệ số chỉ thay đổi cách tính tổng để xếp hạng thí sinh vào ngành đó; điểm thi của bạn không tăng. Tổng sau khi nhân được so với điểm chuẩn trên cùng thang mà trường công bố.
Thang 40 quy về thang 30 tính thế nào?
Thông thường lấy tổng thang 40 nhân 3 rồi chia 4. Ví dụ giả định tổng 32 trên thang 40 tương đương 24 trên thang 30. Trường có thể làm tròn theo cách riêng, bạn đọc đề án để biết chính xác.
Ngành nào hay nhân hệ số môn ngoại ngữ?
Thường gặp ở ngành ngôn ngữ, sư phạm ngoại ngữ và một số chương trình học bằng tiếng nước ngoài. Không phải trường nào cũng áp dụng, và cùng một ngành ở hai trường có thể tính khác nhau.
Nếu môn ngoại ngữ thấp thì có nên tránh ngành nhân hệ số?
Nên cân nhắc. Ở ngành nhân đôi ngoại ngữ, điểm ngoại ngữ thấp bị khuếch đại. Bạn có thể tìm ngành gần với sở thích mà không nhân hệ số, hoặc dành thời gian nâng ngoại ngữ nếu còn đủ thời gian trước kỳ thi.
Có nhầm lẫn gì hay gặp khi xem điểm chuẩn ngành có nhân hệ số?
Nhầm lẫn phổ biến nhất là so điểm chuẩn thang 40 với điểm thang 30 của mình, hoặc so điểm chuẩn năm trước công bố thang khác với năm nay. Luôn ghi rõ thang của từng con số trước khi so.
Dùng chứng chỉ tiếng Anh quy đổi thì có được nhân hệ số không?
Ở trường cho quy đổi chứng chỉ thành điểm môn ngoại ngữ, điểm quy đổi thường được đưa vào công thức như điểm thi, nên có thể được nhân hệ số. Cách làm cụ thể và mức quy đổi do từng trường quy định trong đề án.